Reisverslag
Carin en Wouter

Reisverslag - dag 16 t/m 18

Dag 16 - Maandag 17 augustus 2009: Weer naar Sepilok Orang Oetan Rehabilitation Center voor ochtend-voeder-happening; jungletocht naar mangrove (incl. bloedzuigers)

We hebben lekker geslapen in onze mooie kamer. Bij het ontbijt zien we twee zwart witte neushoornvogels overvliegen. Na studie in ons vogelboek blijken het ‘oriental pied hornbills’ te zijn geweest. We worden om 8.50 uur opgehaald door de gids en een busje om ons naar het Sepilok Rehabilitation Center te brengen (ha, ha; het is 5 minuten lopen vanaf het resort!). Daar bekijken we eerst een film over het centrum en de orang-oetans. Het is tevens een oproep voor donatie. Voor 180 ringit kun je een jaar een orang-oetan baby adopteren. Je mag ‘m alleen niet mee naar huis nemen. Jammer!
Dan gaan we naar het voederplatform waar de apen om 10 uur bijgevoerd zullen worden. Wat ze hier per aap krijgen is niet genoeg voor een dag. Daarnaast moet de orang-oetan zelf ook eten zoeken. Zo kunnen ze wennen aan het leven in het wild. Er zijn veel meer mensen dan gistermiddag. Ze zijn ook veel stiller; bijzonder. Er komen nu vier orang-oetans en een tiental makaken. Het is weer leuk om te zien hoe de orang-oetans met hun enorme armen langs de touwen en in de bomen klimmen. Soms blijven ze aan één, twee of drie poten hangen in een pose waarin een mens het niet lang zou uithouden. Toch zijn de mensen qua DNA voor ruim 99% hetzelfde.

Als iedereen het platform weer heeft verlaten en wij alleen achterblijven omdat onze gids ons hier zou komen ophalen, staan we even te praten met één van de rangers van het reservaat. Hij vertelt ons dat elke orang-oetan een andere gezichtsuitdrukking heeft en een ander karakter. Hij kent ze allemaal uit elkaar en kent alle namen. Vanochtend al wandelend over het vlonderpad naar het platform hebben we twee orang-oetans gezien. Hij vertelt ons dat dit dezelfde twee waren als we gisteravond hebben gezien. Zij hebben in die hoek van het reservaat een nest gebouwd en hebben daar geslapen. Ze waren vanochtend naar het voederplatform op weg voor een lekkere snack. Volgens de ranger hadden we gisteravond beter een wandeling van 2 uur kunnen maken (van 6-8 uur) want na 7 uur komt de tarsier tevoorschijn. Dit zijn kleine beestjes met hele grote ronde ogen. Ze kunnen net als een uil hun kop 360 graden rond draaien. Als we geluk hebben kunnen we zo meteen met onze gids makaken, gibbons en orang-oetans zien en wellicht zien we nog een viper (slang). Deze slang  blijft op dezelfde plek liggen tot ‘ie een prooi heeft gevangen. Dat kan soms wel vijf dagen duren. De grotere slangen blijven constant in beweging. Zij verplaatsen zich juist om hun prooi te vangen. Op mijn vraag waar de vliegende eekhoorns overdag zijn, antwoordt hij dat zij nu in hun nest in een boom liggen te slapen. Zij komen alleen in het donker naar buiten.

Onze gids pikt ons op bij het platform. Hij heeft ‘leech socks’ voor ons gekocht (25 ringit per paar) bij de receptie van het reservaat. Deze hebben we volgens hem echt nodig bij onze wandeling van vandaag. ‘Leech socks’ zijn bedoeld om de bloedzuigers van je lijf te houden. De sokken hebben het model van een kerstsok met een touwtje in de schacht en zijn gemaakt van katoen, een soort kaasdoek. Je trekt de sok over je sokken en je broek aan en knoopt de veter dicht net onder je knie. Dat schijnt te helpen. Bloedzuigers zoeken graag een warm plekje op je huid en vinden dat vooral bij je enkels, naar het schijnt.
We gaan 5,5 km lopen vanaf het "rehabilitation center" naar een mangrovebos aan de rivier. We lopen vanaf de vlonders bij het platform het bos in. Het is wel weer eens leuk om in een jungle te lopen. Het zweet druipt al snel van ons lijf en de gids vertelt hier en daar over wat we zien; een zwamsoort die nu ook commercieel wordt verbouwd om geneesmiddelen tegen diabetes te maken; een bloeiende gemberplant; een nest van een neushoornvogel; graafsporen van een ‘bush pig’ en nog wat van dat soort dingen. Het nest van de neushoornvogel is een holte in de boom. Na het paren gaat het vrouwtje de boom in. Het mannetje maakt van buitenaf het gat bijna dicht. Er blijft alleen een gaatje open om de vrouw en later de jongen door te kunnen voeren. De vrouw verliest op het nest al haar veren en zij bouwt daar het nest van. Ze legt de eieren en broedt deze uit. Als de eieren uit zijn, voedt het mannetje zowel het vrouwtje als de jongen. Als de jongen groot genoeg zijn, wordt de opening weer open gemaakt en geeft pa de jongen vlieglessen. De moeder is dan nog te zwak. Zij komt pas later weer te voorschijn als ze voldoende is aangesterkt. Dit alles duurt zo’n twee tot drie maanden.
Na zo’n 2 km blijkt dat we niet heel veel spannends zullen gaan zien. Ook de beesten vinden het heet. Om echt wat te zien in het bos moet je vroeg op pad. Onze wandeltocht is vooral een fysieke inspanning en lijkt vooral een test hoe goed we tegen de hitte kunnen. We moeten geregeld heuveltjes op en af en het is al met al behoorlijk inspannend.

Na zo’n 5 km ontdekt Wouter twee bloedzuigers op zijn buik. Tja, daar helpt een bloedzuiger-sok niet tegen. De ene heeft zich al vastgezogen net onder zijn navel. De ander loopt als een rups nog over zijn bezwete buik. Yek, wat een vieze beesten! Mijn eerste reactie is er één van enorme afschuw. Ik vind het zulke vieze beesten dat ik weinig constructief aan een oplossing kan meewerken. Het lijken een soort rupsen, maar dan glad. Ze hebben voor en achter een zuignap waar ze zich mee vastzetten in de huid en waar ze bloed mee zuigen. Volgens de gids moeten we er anti-insektenspray (onze DEET) op spuiten. Dan gaat de bloedzuiger dood en laat’ie los. Ik kan in de haast het muggenspul niet vinden in de rugzak. Het zit helemaal onderin. Gelukkig vallen de beide bloedzuigers na even sprayen op de grond. De wond waar de ene zich in had vastgezogen bloedt nog na; het bloed vermengt met zweet ziet er angstwekkend uit. Ik word voor de zekerheid ook even gecheckt en blijk gelukkig nog bloedzuiger-vrij te zijn. Maar als we bij de jetti aan de rivier komen, voel ook ik wat kriebelen op mijn rug. Ik denk eerst dat het zweet is dat naar beneden druipt, maar vraag Wouter voor de zekerheid toch even te kijken: een bloedzuiger! Hij zit gelukkig nog niet vast en we hebben nu het muggenspul bij de hand. Wouter ‘shoots to kill’ en het vieze beest ligt al snel dood op de grond. Aldus onze eerste kennismaking met de bloedzuigers. Ik heb hier een week voor onze vakantie al slecht van geslapen. Het leken me zulke vieze beesten! En ik had gelijk; het zijn hele vieze beesten. Het wonderlijke is dat ik zonder knipperen naar slangen, spinnen en krokodillen kan kijken; maar bloedzuigers wekken een fysieke afweerreactie bij me op wat zich uit in onsamenhangende kreten en gilletjes en terugtrekkende bewegingen.
We lunchen bij het gebouw van de boswachter, aan de rivier. Daar zien we twee otters spelen en vissen vangen. Dat  is wel weer een leuke toegift aan onze verder weinig beestenrijke wandeling.

We eten ons lunchpakket en worden dan met een speedboot het mangrovebos uitgebracht naar Sandakan. Vanaf de haven worden we met een busje naar het resort terug gebracht. Daar zijn we  rond 4 uur terug. Er is dus nog tijd om even over het gebied rond het resort te lopen. Er is een orchideeën tuin en –park. Hier zien we ook een specht die driftig naar torretjes aan het bikken is in een boomstam; white bellied woodpecker (mannetje; groot, zwart met rode kop en een witte buik). Daarnaast zien we een ijsvogel langs schieten en een ‘crimson sunbird’ die honing zuigt uit de roze bloemen van een boom (ofwel een roodborst zon honingzuiger; een rood zwart vogeltje). Dan barst er onweer los en gaan we snel naar onze bungalow om te douchen.

Dag 17 - Dinsdag 18 augustus 2009: City-tour in Sandakan; bootocht naar Sukau Rainforest Lodge; middag-bootexcursie; avond-bootexcursie

We kunnen vanochtend rustig aan doen. We worden pas om half 10 opgehaald voor een city-tour in en rond Sandakan. Een busje (met chauffeur en gids) brengt ons naar het Sandakan Memorial Park; een park ter nagedachtenis aan de geallieerde en lokale soldaten die tijdens de Japanse bezetting zijn omgekomen. De gevangenen kregen hier de opdracht een vliegveld aan te leggen (in tegenstelling tot het aanleggen van een spoorweg in Thailand). Toen de Japanners een aanval vreesden, gaven ze duizenden gevangenen opdracht om van Sandakan naar Rancun te marcheren. Door alle ziektes en molestaties van de Japanners hebben slechts weinigen dat overleefd. Bij de twee dodenmarsen zijn zes mensen ontsnapt. Zij hebben, met hulp van de lokale bevolking, de oorlog overleefd. De overigen in de dodenmarsen zijn omgekomen.
Na het herdenkingspark worden we naar “Puuh Jih Shih” gebracht; een Chinese tempel, gebouwd op een heuvel met uitzicht over de baai van Sandakan. Het is een vrij moderne en nieuwe tempel. Groot en versierd met alle Chinese toeters en bellen die gewoon zijn in een Chinese tempel; draken, felle kleuren, Boeddha-beelden en heel veel lichtjes.
Na dit bezoek worden we gedropt in het centrum van Sandakan zodat we zelf naar de haven kunnen lopen waar we zullen lunchen. Hiervoor hebben we dusdanig weinig tijd over dat we er in een rechte lijn naartoe moeten lopen. Aangekomen bij de markt kan ik het toch niet laten om wat foto’s te maken, zodat we net te laat in het restaurant aankomen. De anderen, van de groep waar we voor de excursie naar Sukau bij aan zullen sluiten, zitten al te eten.

Om 1 uur vertrekken we met een bootje richting de “Sukau Rainforest Lodge”. We varen via rivieren en rivierarmen (net voordat de rivier in zee uitkomt). Het water is in het begin breed en wordt steeds smaller. Onderweg zien we drie olifantjes langs de kant van de rivier: pygmee olifanten. We zien eerst een mannetje die lekker aan het trompetteren is en later nog een moeder en haar jong.
Helaas begint het onderweg te regenen. Vlakbij het resort regent het zelfs zo hard dat de zijflappen van de boot naar beneden moeten; we worden zeiknat! De aankomst bij het resort valt daardoor letterlijk in het water. Het resort ligt direct aan de rivier met een groot terras dat uitkijkt over het water. Het hoofdgebouw (met de keuken, koffie- en zithoek) ligt wat verder het land op, te bereiken via een brug en houten vlonders. Alles is mooi versierd met donker houtsnijwerk en Maleisische doeken. Achter het hoofdgebouw liggen de kamers. Deze zijn gebouwd in ‘long house’ stijl. Onze kamer is klein; er is geen airco maar wel een ventilator aan het plafond en er is geen kast om onze kleren in op te hangen. Kortom: de kamer is Spartaans ingericht. Daar zullen we de komende dagen weinig verblijven gok ik.

Om 4 uur begint de middag-cruise. We gaan met kleine open bootjes de rivier op en varen een kleine zij-arm in. Op de oevers verschijnen al snel groepen neusapen (monyet belanda). Zij zoeken een hoge boom met veel takken langs de rivier op om met de hele groep in te slapen. Een groep neusapen bestaat uit één mannetje (te herkennen aan zijn dikke buik en zijn geweldig lange neus die wel tot 10 cm lang kan zijn) en een groot aantal vrouwtjes met jongen. Een groep bestaat gemiddeld uit vijftien apen. Het zijn gekke beesten, die neusapen. Ze noemen ze hier ‘monyet belanda’ (= Hollands) vanwege de grote neus en de dikke buik. Het mannetje zou lijken op een Hollandse plantage-eigenaar van lang geleden. Als op de andere oever een groep mannelijke vrijgezelle neusapen verschijnt, wordt het mannetje in de groep met de vrouwtjes onrustig. Hij begint geluid te maken en door de bomen te klimmen en zwaaien om de anderen te imponeren. Na wat macho-gedrag verdwijnen de vrijgezellen en keert de rust terug.
Verder zien we vanmiddag twee soorten neushoornvogels: black hornbill (zwart wit, komt veel voor) en rhinoceros hornbill (mooi gekleurde snavel, grootste neushoornvogel die op Borneo voorkomt).

Na de middagcruise is er tijd om te douchen (lekker). Na het eten staat de volgende activiteit alweer op het programma: the night cruise. Deze is optioneel (45 ringit p.p.), maar wij hebben eerder deze vakantie van Denen gehoord dat dit de moeite waard is, dus we gaan mee!
Het is een bijzondere ervaring. Je vaart in het pikke donker. De bootsman heeft een schijnwerper en die schijnt in het rond op zoek naar beesten. Het is verbazingwekkend hoeveel en hoe snel onze bootsman de beesten ziet. Wij kunnen er met de neus voor zitten, met een schijnwerper erop en het nog niet zien. Zoals een baby krokodil; het kost ons veel tijd om die op de boomstam te zien liggen. En onze mond zakt open van verbazing als we op 1 meter onder een kingfisher (ijsvogel) doorvaren, terwijl die gewoon blijft zitten! Het vogeltje zit te slapen met de ogen open; een bijzonder gezicht. We zien een aantal kingfishers waaronder de ‘stork billed kingfisher’. Naast twee kleine krokodillen zien we ook één grote krokodil. Die is best groot en ook snel als hij als een raket het water in schiet. Ieks! Zitten we wel veilig in dit bootje? Er stijgt een wat ongemakkelijk gegiechel op uit de boot. Op de valreep zien we nog een ‘buffy fish owl’. Deze zit op een tak net boven het water om zich heen te speuren naar vis of krabbetjes.
Het was een geslaagde onderneming, onze night cruise.

Dag 18 - Woensdag 19 augustus 2009: Ochtend-boot-excursie (incl. korte wandeling door stukje jungle); boardwalk-wandeling; beetje relaxen; middag-bootexcursie

Life is a bitch….
We hebben vandaag drie activiteiten op het programma staan:
6 uur: Ochtendcruise (wake up knock om half 6)
Half 11: Wandeling over boardwalk met uitleg over vegetatie en insecten
4 uur: Middagcruise.

Tijdens de ochtendcruise zien we de zon opkomen boven het mistige water. Dit levert mooie mystieke plaatjes op.
De boottocht wordt onderbroken door een korte wandeling in het mangrovebos. Daar lopen we achter elkaar doorheen en zien vooral veel jungle, modder (vanwege de regen van gisteren) en bloedzuigers. We zijn allemaal weer zeer charmant gekleed in de ‘leech socks’ en dat is wel nodig ook. We zien de bloedzuigers meerdere keren op struiken zitten, klaar om ons te bespringen. Er wordt regelmatig gestopt om bij elkaar te controleren of er geen bloedzuiger op iemand zit en zich een weg baant naar een lekker warme bloedstroom. Wouter en ik komen tot de conclusie dat dit soort wandelingen voor ons niet meer hoeft. Je ziet eigenlijk geen beesten (afgezien van de bloedzuigers); het gaat om de ‘ervaring’. Nou die ervaring hebben we gehad… been there, done that.
Terug in de boot zien we verschillende vogelsoorten: darter (slangenhalsvogel), storm stork (ooievaar), zilverreiger, visarend en de dollarbird (groen met rode snavel, komt veel voor).

De klapper van de ochtend is de orang-oetan. We zien een mannetje in een boom langs de rivier zitten. De boom hangt vol met oranje vruchten die de aap om zijn gemakkie zit op te eten. Het is een mannetje van ongeveer 20-30 jaar schat de gids. Hij heeft een mooie mannetjes kop met van die zijflappen bij de wangen. Het is een enorm beest met enorme lange harige armen. Dit is toch veel leuker om te zien dan de orang-oetans op het voederplatform in Sepilok. Daarna zien we nog twee orang-oetans: een moeder en een kleintje zittend in een boom, met boven hen in de boom hun nest van die nacht.
Het was even vroeg het bed uit voor de ochtendtrip, maar het was het meer dan waard. Een orang-oetan mannetje zien, schijnt zeer zeldzaam te zijn. Stelletje geluksvogels dat we zijn!

Als we bij het resort terugkomen staat het ontbijt voor ons klaar. We ontbijten op het terras met uitzicht over het oerwoud en de rivier. We hebben vrij tot half 11. Dan maken we onder leiding van een gids een wandeling over een vlonderpad achter het resort. Daar staan allerlei eetbare, medicinale, maar ook giftige planten. We komen 2x een bordje met de tekst ‘elefant crossing’ tegen. Wij denken nog ‘ja, ja, ….’ Maar dit blijkt daadwerkelijk een route te zijn die de olifanten regelmatig nemen. Alleen nu even niet.
We lunchen om 1 uur. Gelukkig in de schaduw onder de luifel, want in de zon is het echt té heet. We blijven na de lunch lekker zitten kletsen met de twee andere Nederlandse stellen die er in het resort zijn. Het is leuk om ieders verhalen over hun trip in Maleisië en elders op de wereld te horen. Voor we het weten is het alweer ‘tea time’. Dit keer worden er een soort bananenoliebollen bij geserveerd.

De middagcruise komt wat langzaam op gang. We beginnen verwend te raken door alle geweldige beesten die we zien zodat de makaken langs de rivier ons niet meer zo kunnen boeien. Dan horen we van toeristen in een andere boot dat zij olifanten op de oever hebben gezien. Als wij op de aangegeven plaats aankomen zijn de olifanten alweer verder het land op gelopen en niet meer zichtbaar. Mirwan (onze gids) vertelt dat er in dit gebied rond de rivier drie grote groepen olifanten leven; 1 x 20, 1 x 30 en 1 x 40 olifanten. Even later in een zij-arm van de rivier zien we zo’n grote groep. Over een lang stuk langs de rivier schudden de bosjes gevaarlijk. Af en toe zie je wat grijs bewegen. Zes olifanten zijn bezig de rivier over te zwemmen; drie halen de overkant. De andere drie gaan terug naar de kant omdat er teveel toeristenboten in de weg liggen. Ik denk dat er in korte tijd zo’n acht boten op af gekomen zijn. Het is een groep pygmee olifanten. Ze zijn vrij klein en er zit ook een echt kleintje bij. Met hun logge lijf in de modder en met de steile walkanten de wal op klauteren, blijkt een hele opgaaf. Hoe langer we hier blijven kijken, des te meer krijg je in de gaten hoeveel het er eigenlijk zijn. Heel veel! Er staan ook nog olifanten achter in de bosjes te wachten tot het rustig is om de rivier over te steken. Volgens Mirwan zullen ze de oversteek maken zodra alle bootjes zijn vertrokken. Gelukkig maar. Ik vind het niet zo’n prettig idee als wij met z’n allen een natuurlijk proces aan het verstoren zijn.
Van dit spektakel zijn we danig onder de indruk. Zo hebben we tijdens onze laatste boottocht hier toch weer een klapper! Verder hebben we vandaag de volgende vogels gezien: grey headed fish eagle, darter, brahmini kite, storm stork (zeldzaam), oriental pied hornbill, black hornbill. Naast de vogels zien we ook neusapen, makaken en een krokodil (een hele grote).
 

Als we terugkomen bij het resort is het al haast weer tijd voor het diner. Ze zijn de tafel aan het dekken en het buffet aan het klaarmaken. Het ziet er weer schitterend uit: met kleden, bloemen, bananenbladeren en olielampjes. De houten loopbrug tussen het hoofdgebouw en het terras is verlicht met olielampen. Als je daar overheen loopt is het net alsof je bij “Expeditie Robinson” op weg bent naar de eilandraad.

Dag 13, 14 en 15

Dag 19, 20 en 21